women's day

Women’s Day :

                                સ્ત્રીઓનો દિવસ ! મને થોડી નવાઈ પણ લાગે કે સ્ત્રીઓના જ  બધા દિવસો હોય છે ત્યારે આ  દિવસ ની ઉજવણી ? ખબર નહીં પણ આ દિવસ સાથે જાતને સાંકળતા સંકોચ થાય છે.

                              પરંતુ જાણીને આનંદ  થાય ચાલો આ બહાને નાસમજ લોકોની પણ સમજ સમાજમાં વધશે. સ્ત્રીઓ જે અને જેટલા રૂપને જીવે છે એ રીતે કોઈ જીવીને તો બતાવે !!! અને છતાય રહે ક્યાંક અળખામણી .બિચારી.અબળા .લાચાર ન જાણે કઇ કેટલાય વિશેષણ ??? પણ હવે જમાનાની તાસીર બદલાય રહી છે ..આક્રોશ હવે ક્યાય દબાઈને દમ નથી તોડી દેતો ..અગન ની જ્વાળા જો એને ભરખે તો બીજાને પણ દઝાડી શકવાનું સામર્થ્ય ધરાવે છે. સહન કરવાના તકાદા ગયા હવે તો સહન ન કરવું પડે એના ચુકાદા થાય છે. સ્ત્રીઓની હેરાનગતિ જો થાય તો હેરાન કરનારાઓને જેલગતિ પ્રાપ્ત થાય છે. સાસરિયાં અને પિયરિયાના છેદ પણ ઉડવા માંડે તેટલી પાંખો આવવાની બાકી જરૂર છે પણ એ વિચારને આંખો આવી છે અને એટ્લે જ પગભર થવાનું જોમ ઊઠ્યું છે કે કોઈ એને પગરખાભેર બહાર તો ન જ કાઢી શકે. મા બનવાનું અસિમ સુખ પ્રાપ્ત કરવાની ઊંમર બદલાઇ  છે પણ એના ધારાધોરણ બદલાયા નથી. હક કેમ મેળવી શકાય એનું જ્ઞાન મેળવવામાં પાછી પાની કરે એમાં કોઈ શક નથી.

                                   બની શકે હજુ પણ આ બદલાવ 20 ટકા 30 કે પછી 35 ટકા  જ હોય ??? પણ બદલાવ તો છે જ અને જો આ બદલાવના ફળનો ટેસ્ટ જો ફેલાતો જતો હોય તો નવાઈ પામવાની જરાય જરૂર નથી. બની શકે કે હજુ આ બદલાવ દૂર દૂર પહોંચ્યો ન હોય પણ આ પવનના પાવન પગલાઓ ત્યાં સુધી જરૂર પહોચશે. આશાવાદ અમર હોય છે અને આ સૃષ્ટિને ઉત્પન્ન  કરનારી સ્ત્રી જો આશાવાદને અડધા રસ્તે છોડશે તો નિરાશાવાદ તો હંમેશા તેની સાથોસાથ ચાલનારો છે  અને આવે વખતે જરૂર છે એક સુદ્રઢ સાથની ..ડગલે પગલે સહકાર આપનારા હાથની ..સ્ત્રી સમોવડી બનવા માગે છે પરંતુ કદાચ એની મૂળભૂત વ્યાખ્યા આજ છે ..હંમેશા પુરુષની પાછળ ચાલતી નારીનું દ્રશ્ય મને હંમેશ ખૂંચતું રહ્યું છે .. પાછળ ખેંચાતી... દોડતી ...ભાગતી નારી નહીં પણ કદમથી કદમ મિલાવીને ચાલનારી અને જરૂર લાગે ત્યાં હુંફભર્યા હાથનો સાથ જોઇયે છે..શરમના શેરડા તો સ્ત્રીઓનો જન્મસિદ્ધ અધિકાર છે પણ એ શરમની બેશરમીના ભ્રમમાં જીવવા નથી માગતી....! સમોવડાપણું માગે છે અને આ સમોવડનું સંમોહન એને હંમેશા જિંદગીનું પૂરું આખ્યાન લાગશે એમાં કોઈ શક નથી.

                                    

                                         સ્ત્રી સશક્તિકરણની વાતો કરવી સહેલી છે પરંતુ જ્યારે આપણાં પોતાના જ ઘરમાં એ એપ્લાય કરવાનું આવે ત્યારે અઘરું બની જતું મારી બેતાળાવાળી નજરે જોયેલું છે. પોતાના ગામમાં ,શહેરમાં ,રાજ્યમાં કે દેશ ને દુનિયામાં ગોકીરો કરવો સહેલો છે પણ ઘરમાંથી શરૂઆત કરવાનું કોને સૂઝે છે ? પ્રશ્ન અસ્થાને છે કે પ્રશ્નને અધ્યાર રાખવામા આવે છે. જ્યાં હજુ ‘સ્ત્રીનાં  જીવવાના અભરખા વધ્યા છે ‘ આવા નામી લેખક દ્વારા લેખ લખવામાં આવે છે ..જ્યાં હજુ પણ કુંવારી સ્ત્રી .વિવાહિત સ્ત્રી ને વિધવા સ્ત્રીઓના અંતિમ સંસ્કારમાં ભેદ પાડવામાં આવે છે ..જ્યાં હજુ પણ જુવાન દીકરી કે આધેડ સ્ત્રીને રાત્રે એકલા મોકલવામાં વિચાર આવે છે અથવા છોકરા – છોકરીના ભેદ પાડવામાં આવે છે .. જ્યાં હજુ પણ એકલી રહેતી સ્ત્રીને easily awaileble માનવામાં આવે છે અથવા લગ્ન ન કરવાનું વિચારતી સ્ત્રીને હજુ પણ કોઈનો સાથ જરૂરી છે એ સમજાવામાં આવે છે ......ભ્રૂણ હત્યાને ગુનો ન માનતા લોકો માટે ને આવા તાલિબાની વિચારો વચ્ચે જીવતા જીવતા બેટી બચાવો નાં નારા લગાવા પડે છે ..જ્યાં બળાત્કારીઓની સંખ્યા વધતી જોઈને એક  અપરણિત નવયુવાન 20 વર્ષ પછી જ્યારે પોતાની દીકરી આવશે ત્યારે શું થશે ? એ ભવિષ્યની ચિંતા અત્યારથી કરતો થઈ જાય છે. ......જ્યાં હજુ પણ બેરહમીથી બળાત્કાર દર 20 મીનિટે કરવામાં આવે છે ...જ્યાં  હજુ પણ બળાત્કારી છડેચોક કહે છે કે ‘ એ તાબે થઈ હોત તો આજે જીવતી હોત ‘ .....જ્યાં આવા બળાત્કારીને બચાવવા વકીલો ઘરમાંથી બહાર ન નીકળવાની સલાહ આપ્યા કરે છે ...ને કહે છે કે ‘તમારા હીરાને જો તમે બહાર શેરીમાં ફેંકશો તો કોઈ કૂતરો આવીને ઉપાડી જશે .!!!!‘

                   મોટું અટ્ટહાસ્ય આ વાંચતી વખતે કરવું ને પછી સાથે થોડી ગ્લાનિ ને દુખ ભેળવીને વાંચવું કે શું આ દેશમાં ખરેખર સ્ત્રીઓના દિવસની  ઉજવણી કરવા જેવી છે ? અથવા તો આવા દિવસોની ઉજવણી કરવાથી ફેર પડશે ખરા ?  વેલેંટાઈન ડે ની ઉજવણી બંધ કરવા ઘણા લોકો ઉમટી પડે છે એ લોકો આ ‘ડે ‘ ઉજવણીમાં કેમ દેખાતા નથી ? કે ક્યાંક અંદર ખૂણામાં એમનો ભયરૂપી  ચોર બેઠો હશે ..?

               ખેર આવા અગણિત સવાલોથી કલમને પણ થાક લાગે છે કે ટાઈપિંગ  કરતાં આંગળા વળ ખાય છે ..આ બધા સવાલો તો આંતરમનમાં જઈને રોજ પૂછવાના હોય છે ..બહેન દીકરીઓનું માન જાળવાવું સહેલું છે પણ ક્યારેય એમનું મન શું છે અથવા એમના વિચારો શું છે એમના જીવન પ્રત્યે તે જાણવાની જરૂર છે .....જ્યારે દરેક વ્યક્તિ આ સવાલના જવાબ શોધવાની જ્યારે ઘરથી શરૂઆત કરશે ત્યારે જ આ દિવસની સાચી ઓળખ અને પરખ થશે.

 .

       અંતર ક્યારી :    સ્ત્રી મા ..બહેન ..પત્ની ..પુત્રી ...વહુ ...મિત્ર ..ઘણા સ્વરૂપે જીવતી હોય છે અને આટલા  અઢળક સ્વરૂપો સાથે જીવતી વ્યક્તિઓના અભરખા તો અઢળક રહેવાના ને ? સ્ત્રીના એક માત્ર સ્વરૂપને સહજ સ્વીકારી લો બાકી રહેલા અભારખાઓ એ  જાતે પૂરા કરી લેશે.

8- 3-2014  

‘સપનું ખોવાયું ઊંડી ખીણમાં ‘

પાડોશમાંથી જોરથી એક અવાજ આવ્યો અને આખા ઓરડાની દિવાલોમાં ફરી વળ્યો ને એકદમ આંખો  ખૂલી ગઈ. ચારે બાજુ નજર કરી તો સપના અને સત્યની ધાર પર આવીને ઊભું રહી જવાયું . ફરી એક વાર આંખો મીંચાઇ ફ્લેશબેકમાં જવા માટે ને એ અવાજની સાથે તૂટેલા  સપનાની થોડી ઘણી યાદો ફરી મન મસ્તિષ્કમાં ફરી વળી.

                              આવો સિનારિયો લગભગ બધાના જીવનમાં બન્યો જ હશે કે બનતો હશે ને બનતો જ રહેશે . શું છે આ ? સપનાથી હકિકત વચ્ચેની યાત્રા ? એ સપનું , સપનું જ રહે છે કે પછી તેને હકિકતનો સાથ મળશે સત્યમાં પલટવા માટે ? આ વ્યક્તિગત બાબત છે . person to person જુદું હોવાનું પરંતુ યાત્રાનો રસ્તો એક જ છે. જે આંખ બંધ થવાની સાથે જુદા જુદા પાત્રો સાથે તમારા મનોજગતમાં પ્રવેશ કરે છે, દિવસભરના તમારા જુદા જુદા સત્યને સાચવીને સપનામાં કણ કણ બનીને વેરે છે અને આ ભેગા થયેલા કણકણને  ફરી એક જુદા સત્યને જન્મ આપવા . આ એક અનંત પ્રક્રિયા છે જે ચાલતી રહે છેઃ દિવસ રાતની જેમ જ , અહિયાં દિવાસ્વપ્નોની વાતને બાકાત રાખવામાં આવી છે જે દિવસે ખુલ્લી આંખે જોવાતા હોય છે.

                                આ સપનાઓને પાંખો આવે છે ત્યારે ઊડીને ગગનની પાર પહોંચી જાય છે તો ક્યારેક સમુદ્રની સમૃદ્ધ સફરે પહોંચી જાય છે. એમાં ક્યાંય અવરોધ નથી હોતો કારણ કે ત્યારે તે સંસારજગતમાંથી મુક્ત થઈને પોતાના પારલૌકિક જગતમાં વિહરે છે. ક્યારેક આવા સપનાઓ સાચા પડે છે તો ક્યારેક કોઈક ઘટના જ્યારે ઘટે છે ત્યારે આપણને  લાગે છે કે ‘આવું પહેલા પણ આપણે અનુભવેલું ‘ આ અનુભવ એ બીજું કઈ જ નથી પરંતુ આપણી જાત સાથે ક્યારેક કરેલી વાત છે જે આપણે ભૂલી ગયા હોઈએ છીયે પરંતુ આપણું સુષુપ્ત મન આ ભૂલતું નથી. એ નાની નાની વાતો યાદ રાખે છે એને ક્યારે પૂરી કરવાની એ પણ યાદ રાખે છે. ઘણા લોકો પોતાના સપનાઓને recall કરી શકે છે એટ્લે કે ઉઠ્યા પછી પાછા તરત સૂઈ જઇને એ અધૂરા સપના સાથે reconnect થઈ શકે છે. સપનું કેટલી તીવ્રતાથી જોવાઈ રહ્યું હોય એની પર આધાર રાખે છે. સપના રંગીન હોવાની ખાતરી રાત્રે સૂતા વખતે કરી શકાય છે કારણ કે ‘જેવુ વિચારશો એવું સપનામાં વિહરશો’.

                                            પરંતુ એક વાત નક્કી છે કે આવા સપનાઓ પર રોક નથી લાગી શકતી. હા એ સપનું યાદ ન રહે તે અલગ બાબત છે. ખેર આવા સપનાઓનું આયુષ્ય રાત પૂરતું જ હોય છે તો ક્યારેક મનના અસિમ ખૂણે સચવાઇને પડ્યું રહે છે ક્યારેક આળસ મરડતું ઊભું થાય છે જો એને વિહરવાની તક મળે તો પાછું ફરે છે અથવા ક્યાંક ગોટમોટ થઈને પડ્યું રહે છે. સપનાને ક્યારેક આકાશ પ્રાપ્ત થાય છે તો ક્યારેક ઊંડી ખીણમાં ધકેલાય છે હવે આકાશમાં ઉડવામાં કે ઊંડી ખીણમાં જવાથી કેટલો ફાયદો કે નુકસાન થયું કે કેટલી મજા આવી કે ડર લાગ્યો એના પરથી જ આપણી આંતરિક શક્તિનું માપ મેળવી શકાય છે. સપનામાં  આવતી વ્યક્તિઓ તમારા સાથે સપનામાં જેવુ વર્તન કરતી હશે તેવી જ છાપ તમારા આંતરિક મનમાં સચવાઈ ને પડી હશે, પછી તમે તે છબીને આવકારો ને ન આવકારો. એટલે જ ઘણી વાર તમારી અંદરની વાતો જેને તમે સ્પર્શ કરવા ન માગતા હોય તેવી વાતો સાથે સપના તમને મુલાકાત કરાવે છે .  

                          ઘણા શાસ્ત્રોના અર્થ નિચોવીને સપનાને હકિકત સાથે જોડવાના પ્રયત્નો કરે છે ..સપનામાં આ જોયુ તો આ ફાયદો કે આ નુકસાન પરંતુ આવા મેળ વગરના વિધાનોમાં ન પડીને આપણે જ આપણાં સમાધાન શોધવા રહ્યા. દિવસભરની ઘટનાઓનો ભાર રાત્રે સપના વહન કરે છે તો એ ભાર જેટલો હલકો રાખીશું એટલો સપનાઓનો ભાર ઓછો લાગશે ને રાત્રિની સુખરૂપ પસાર થશે.

Hemal Maulesh Dave

5/3/15

6.26 pm